آخرین اخبار ایران و جهان در پایگاه خبری تحلیلی فانوس

با وجود تحریم‌های گسترده، هنوز فرصت‌های بین‌المللی زیادی برای ایران وجود دارد.
به گزارش فانوس، نزدیک به چهار دهه است که دولت آمریکا علیه ایران، اقداماتی خصمانه که تحت عنوان «تحریم» می‌شناسیم را در دستور کار خود قرار داده است. تحریم به مجموعه اقدامات مخربی اشاره دارد که با اعمال محدودیت در روابط اقتصادی یک کشور، قصد دستیابی به هدف یا اهداف سیاسی خاصی را دارد. به عبارت دیگر از طریق تحریم، فشاری که به کشور هدف اعمال می‌شود، در راستای اطاعت‌پذیری سیاسی صورت می‌پذیرد. 

فرصت‌های باقی‌مانده برای مقابله با تحریم‌ها

اگرچه که تنها عامل تحریم ایران در طول این سال‌ها آمریکا نبوده، اما آمریکا یکی از اصلی‌ترین عواملی است که همواره به دنبال تحریم و تضعیف ایران به روش‌های مشابه بوده است. برای مثال قطعنامه‌های شورای امنیت علیه برنامه هسته‌ای ایران ضمن آنکه مجموعه تحریم‌های جدیدی را به تصویب رساند، چارچوب قانونی جدیدی را در اختیار آمریکا قرار ‌داد تا حلقه تحریم‌های یکجانبه خود علیه ایران را تنگ‌تر و تنگ‌تر کند. همچنین تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران نیز به تدریج گسترش یافت. اتحادیه اروپا اقدام به اعمال برخی محدودیت‌ها در ارسال قطعات، تجهیزات و فناوری‌ها به ایران کرد که می‌توانست در پیشبرد فناوری‌های موشکی و هسته‌ای موثر واقع شود. این محدودیت‌ها در سال‌های بعد گسترش یافت و تجهیزات و فناوری‌های بیشتری را شامل شد.

تحریم‌های آمریکا علیه ایران از سال 2001 وارد شکل جدیدی شد که در آن اولاً علیه افراد و سازمان‌های غیردولتی نیز تحریم‌های گسترده‌ای صورت گرفت و ثانیاً تحریم‌ها دارای ساز و کار هوشمند شدند که طی آن دور زدن تحریم‌ها به مراتب سخت‌تر از گذشته شد. اکنون نیز که تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران به ویژه در حوزه فروش نفت، تأثیر شگرفی بر اقتصاد دولتی و خام‌فروش کشور گذاشته است، شرایط از همیشه سخت‌تر شده است.

فرصت‌های باقی‌مانده برای مقابله با تحریم‌ها

سؤال متداول در چنین موقعیتی این است که چه عواملی در موفقیت سیاست‌های تحریمی در دستیابی به نتایج مورد نظر خود دخیل است و چه رهیافتی برای کاهش اثر تحریم‌ها بر اقتصاد وجود دارد؟

در راستای مقاومت در برابر تحریم‌ها نیاز به اراده داخلی از سوی مسئولان و کارگزاران نظام وجود دارد که نسبت به ظرفیت‌ها و توانمندی‌های داخلی باور داشته باشند. از پیاده‌سازی و دنباله‌روی نسخه‌های غربی که تطابقی با شرایط و اقتضائات بومی کشور ندارند، پرهیز شود، تا مسئولان نظام را از حیث محاسباتی دچار مشکل و اختلال نشوند. تجربه عدم تعهد آمریکا و کشورهای اروپایی به ایران تجربه‌ای است که نباید به سادگی آن را نادیده انگاشت، بنابر این باید تا حد امکان از سپردن امور اقتصادی و تولیدی به طرف‌های خارجی پرهیز شود مگر در شرایط اضطرار آن هم به نحوی که به وابستگی منتهی نشود. 

فرصت‌های باقی‌مانده برای مقابله با تحریم‌ها

با وجود تحریم‌های گسترده، هنوز فرصت‌های بین‌المللی زیادی برای ایران وجود دارد. وزارت امور خارجه باید با تلاش مضاعف و طرح دعاوی حقوقی در محافل بین‌المللی با اتکا به ظرفیت‌های دیپلماتیک در راستای گشایش گره‌های احتمالی در روابط خارجی، به ظرفیت‌های داخلی و بهره‌گیری از منابع خارجی کمک کند. دو فرصت بزرگی که ایران می‌تواند در روابط بین‌المللی خود از آن‌ها بهره‌مند شود، یکی عدم عمراهی کامل اقتصادهای نوظهور با تحریم‌ها و دیگری ظرفیت بانکداری برون‌مرزی است.

در تحریم‌های پس از صدور قطع‌نامه‌های سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا نیز تحریم‌هایی علیه ایران وضع و اجرا کرد. اما این بار وجود قدرت‌های نوظهور مانند چین، هند، برزیل، روسیه، ترکیه و امثالهم سبب شد تا از طریق این کشورها اثرگذاری تحریم‌های اقتصادی را تقلیل داد. علاوه بر این انجام مبادلات تجاری به صورت تهاتری در مقابل دریافت نفت خام یا فرآورده‌های نفتی، بدون مبادلات مالی یا دریافت ارزهای کشور مقابل به جای دلار توانسته است کمکی نسبی به ایران در زمینه تأمین نیازمندی‌های بین‌المللی خود برساند.

همچنین بانکداری برون‌مرزی با بهره‌مندی از امنیت بیشتر اطلاعات مالی و دسترسی آسان‌تر به سپرده‌ها که موجب اجتناب نسبی جریانات مالی از تأثیرگذاری عوامل تهدید کننده ثبات مالی و سیاسی می‌شود نیز می‌تواند برای ایران مفید واقع شود. این بانک‌ها معمولاً در کشورهای کوچک ولی باثبات مانند لوگزامبورگ، سوئیس و غیره واقع شده‌اند و فرصتی فراهم می‌کنند تا نقش واسطه‌گری مالی را در شرایط تحریم ایفا کنند.

البته از تمام فرصت‌های خارجی ذکر شده در بالا، مهم‌تر و حیاتی‌تر توجه به فرصت‌های داخلی است که از طریق رشد درون‌زا می‌توان در عمل از آن‌ها بهره جست و شرایط سخت اقتصادی امروز را با حداقل آسیب و شکست پشت سر گذاشت.

گردآورنده: فرید ناهید
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
ارز و سکه
پربازدیدها
حوادث