پایگاه خبری تحلیلی فانوس

اختصاصی فانوس
این روزها در گوشه کنار شهر جوانانی را گوشی به دست و درحال گشت و گذار در فضای رسانه ای مشاهده میکنیم اما بسیاری از این افراد هرکدام حرفهایی برای زدن دارند و این حرفها در قالب توییت که جملاتی کوتاه اما بسیار قوی و موثر هستند را درفضایی که سال هاست با فرهنگ و زندگی مردم عجین شده است بیان میکنند.
به گزارش فانوس-علیرضا آزادی، ما به‌عنوان كشوري كه دفاع در برابر تهاجم را مقدس مي‌دانيم در برابر جنگ نرم مفهوم «قدرت نرم» را به‌كار مي‌بريم؛ مفهومي كه از روزهاي قبل از انقلاب و از زماني كه امام خميني (ره)، مبارزه عليه رژيم ستمشاهي را آغاز كردند با انقلاب ايران عجين بود. اتكاي امام خميني (ره) به مردم بود و چنان‌كه در تاريخ انقلاب ديده، خوانده و شنيده‌ايم، امام به استفاده از سلاح در براندازي رژيم شاهنشاهي راضي نبودند.

نقش فضای مجازی درفرهنگ سیاسی

ايشان مبارزه مسلحانه با رژيم شاهنشاهي را قبول نداشته و معتقد بودند انقلاب را بايد با روشنگري و آماده‌سازي‌ مردم به پيش برد، لذا امام متكي به قدرت نرم بودند. بعد از انقلاب اين رويكرد قدرت نرم توسعه پيدا كرد.

تمام معضلات اوايل انقلاب با حضور مردمي و قدرت نرم حل مي‌شد. در جنگ تحميلي اگرچه سپاه و ارتش دفاع مسلحانه را انجام مي‌دادند اما به نوعي مي‌توان گفت كه آن نيروي اصلي كه در جنگ ورود پيدا كرد و نقش آفريني كرد بسيج بود كه تبلور قدرت نرم مردمي است. بخشي از قدرت نرم در جنگ، به فرماندهي امام (ره) در فراخواندن و بسيج مردم خلاصه مي‌شود كه نقش اساسي در 8سال جنگ تحميلي داشت.

پس از رحلت امام خميني (ره)، رهبر معظم انقلاب همين رويكرد و همان مسير را ادامه دادند. يك نمونه استفاده از اين قدرت نرم در فتنه سال 88بروز و ظهور يافت. در بسياري از كشورهاي اطرافمان ديده‌ايم كه حكومت‌ها در برخورد با ناآرامي‌ها، ارتش را پاي كار مي‌آورند و عموما با نيروي ارتش با مردم برخورد مي‌كنند، اما در فتنه 88و در 9دي با تبلور مردمي و حضور مردم اين فتنه ختم شد. در واقع 9دي قدرت نرمي بود كه در مقابل جنگ نرم دشمنان به‌كار گرفته شد.

يكي از ويژگي‌هاي رهبر معظم انقلاب اين است كه ايشان تابع واژه‌سازي‌ و اصطلاح‌سازي‌ غربي نيستند بلكه خودشان با نگاه انقلابي واژه‌هايي متناسب با جايگاه و‌ شأن انقلاب اسلامي به‌كار مي‌برند و جايگزين اصطلاحات غربي مي‌كنند. به‌عنوان نمونه ما جغرافياي منطقه را نه با تعاريف غربي كه با جايگاه خودمان مي‌سنجنيم و مي‌گوييم همسايگان غربي و شرقي ما، يا اصطلاح مردم‌سالاري ديني را جايگزين دمكراسي از نوع غربي مي‌كنيم. اصطلاح‌سازي‌ قدرت نرم در برابر جنگ نرم هم در همين طيف واژه‌سازي‌‌ها تعريف مي‌شود. اما در قرن 21 قدرت و جمگ نرم در فضایی غیر حقیقی خلاصه میشود که بسیار قدرتمند و زیرکانه است.

جنگ نرم در قرن 21

"جوزف نای"، استاد برجسته دانشگاه "هاروارد" آمریکا در مقاله‌ای به تبیین "قدرت سایبری" در جهان امروز می‌پردازد و در این باره می‌نویسد: قدرت در جهان امروزی معنای گذشته خود را از دست داده است و این تغییر مفهوم از قدرت به دلیل رشد سریع فضای سایبر و ایجاد زمینه‌ها‌ی جدید و مهم در سیاست است.
جوزف نای ادامه می‌دهد: مهمترین ویژگی‌های قدرت سایبری  هزینه‌ پایین ورود، گمنامی و نامتقارن بودن در آسیب‌پذیری موجب ‌شده، بسیاری از کشورها در عصر کنونی بر این بعد از قدرت تمرکز کنند، به خصوص اینکه بازیگران کوچک‌تر در فضای سایبر نسبت به حوزه‌های سنتی‌تر سیاست جهانی ظرفیت و توان بیشتری برای اعمال قدرت سخت و نرم دارند.

اما ویژگی‌های محیط سایبر به این محدود نمی‌شود، تغییرات ایجاد شده در اطلاعات همواره تاثیر مهمی بر قدرت داشته‌اند، اما حوزه‌ سایبر یک محیط مصنوعی جدید و غیرقابل پیش‌بینی است؛ از جهت دیگر ویژگی‌های فضای سایبر برخی از اختلافات قدرت بین بازیگران را کاهش داده و نمونه مناسب و خوبی از پراکندگی قدرت که ویژگی سیاست جهانی در قرن حاضر به شمار می‌آید را به نمایش می‌گذارد، این موضوع موجب می‌شود، قدرت‌های بزرگ در عرصه سایبری هیچ‌گاه نتوانند به اندازه‌ حوزه‌هایی چون دریا و خشکی مسلط شده و قدرت نمایی کنند.

نقش فضای مجازی درفرهنگ سیاسی

ماهیت قدرت

"رابرت کوهین" و "جوزف نای" معتقدند که انقلاب اطلاعاتی و ارتباطی به عنوان پدیده ای ملموس، فراگیر و اثرگذار، تاثیر بسیاری بر منابع قدرت می گذارد؛ چنانکه در عصر حاضر، فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی مهم ترین منبع قدرت شناخته خواهند شد. به اعتقاد "نای" قدرت درحال حرکت کردن از کشور "غنی از سرمایه" به کشور "غنی از اطلاعات" است. امروزه قدرت در گستره جهانی شدن بر تولید دانش مبتنی است. در این گستره کشورهایی قدرتمند محسوب می شوند که در دو محور اقتصاد و فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشگام باشند.
همچنین به اعتقاد برخی صاحبنظران در این رابطه، آن دسته از دولت هایی که از فناوری های عصر اطلاعات استفاده می کنند و بیشترین منافع را از آنها بدست می آورند، در قله ساختار قدرت جهانی قرار خواهندگرفت. توانمندی اینگونه دولت ها، برتر از کشورهایی است که وابستگی به اقتصاد صنعتی یا کشاورزی دارند.

نقش فضای مجازی درفرهنگ سیاسی

روابط میان حکومت و شهروندان

فضای مجازی رابطه میان حکومت ها با شهروندانشان را نیز تا حدود زیادی تحت تاثیر قرار داده است. از یک سو وابستگی افراد را به مراجع سنتی قدرت کاهش داده و قدرت شهروندان را در اتخاذ موضعی آگاهانه تر در برابر این مراجع افزایش می دهد و از سوی دیگر، این روند در چارچوب همان الگوهای سیستم فرهنگی حاکم و نابرابری قدرت جریان می یابد.

امروزه فرایند جهانی شدن، توانایی های دولت در امر نظارت و کنترل را به صورت چشم گیری کاهش داده است.
فضای مجازی به دلیل ماهیت عملکردی فراکشوری و نیز قابلیت برقراری ارتباط و جابجایی اطلاعات و داده در مقیاس جهانی و اتصال کاربران، صرف نظر از ملیت، مذهب، نژاد و غیره عملاً در تعارض با منافع حکومت ها و کشورها قرار می گیرد. به عبارتی فضای مجازی قدرت حکومت ها و حاکمیت آنها را به چالش می کشد. از اینرو، حکومت ها در تلاشند از پس این چالش برایند.

یکی از نمونه های حکومتی انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال 2016 است که منجر به ریاست جمهوری دونالد ترامپ گشت و نشانه ای قدرت فضای مجازی بخصوص توییتر بود.

جمع بندی

فضای مجازی مسائل ژئوپلیتیک موجود را تحت تاثیر قرار داده است و مباحث نویی در حیطه نظام قدرت جهانی و روابط قدرت داخل کشورها را مطرح کرده است که تحت عنوان ژئوپلیتیک فضای مجازی شناخته می شود. مسائل ژئوپلیتیک فضای مجازی برگرفته از محیط واقعی علم ژئوپلیتیک همراه با ابعاد پیچیده و گسترده تر ناشی از فضای مجازی می باشد.

امروزه کشورها علاوه بر عوامل و فضاهای سنتی رقابت، ناگزیر به رقابت و سرمایه گذاری در فضاهای جدید ارتباطی همراه با خصوصیات کاملاً متمایز از لحاظ فرهنگی، اقتصادی، نظامی و پارادایم های فکری می باشند.

فضای مجازی با توجه به خصوصیات و ویژگی های خود در کنترل کشورهایی خواهد بود که از لحاظ فناوری اطلاعاتی و ارتباطی، مسائل فرهنگی و ژئوپلیتیک اطلاعات از دیگران برتر باشند. اهمیت این مساله تا حدی است که براساس نظر کارشناسان، چارچوب های حاکمیت فضای مجازی باید بر اساس نقش فضای مجازی در کشورها تبیین شود.

براین اساس حضور قوی در تعاملات بین المللی فضای مجازی جهت تبیین ملاحظات و الزامات کشور در ساختارهای مدیریت و کنترل جهانی این فضا نقش پیش برنده ای دارد. لازمه این حرکت وجود زیرساخت توسعه یافته و قوی فضای مجازی در کشور می باشد. این مهم نیز تنها با برنامه ریزی جهت ایفای نقش فعال و موثر در ابعاد ژئوپلیتیک فضای مجازی در کشور و بهره مندی از مزایای اقتصادی و مدیریت هدفمند آن محقق خواهد شد.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
ارز و سکه
پربازدیدها
حوادث
پر بحث ها